Analiza SWOT sklepu internetowego. Co to jest i jak ją wykonać?

Z roku na rok przybywa osób, które wiedzą, czym jest analiza SWOT i potrafią opisać jej poszczególne elementy. Warto jednak do teorii dołożyć praktykę i umieć zastosować zdobytą wiedzę.

Co to jest analiza SWOT?

Analiza SWOT jest podstawową metodą analizy strategicznej opartej na czterech elementach:

1. Mocne strony (Strengths) – wszystkie atuty, które odróżniają firmę od konkurencji. Można tutaj wymienić wysoki budżet, innowacyjność, niższą cenę produktu, zaplecze logistyczne, technologiczne, know-how, zasoby ludzkie i wiele innych dopasowanych do konkretnego przypadku przykładów przewagi konkurencyjnej.
2. Słabe strony (Weaknesses) – cechy organizacji, które stanowią mniejszy lub większy problem w jej funkcjonowaniu. Zaliczyć do nich można m.in. niski budżet, niski poziom kompetencji, słabą infrastrukturę, brak dostępu do nowych technologii.
3. Szanse (Oppurtunities) – czynniki zewnętrzne, które mogą mieć pozytywny wpływ na rozwój przedsiębiorstwa. Należy uwzględnić zarówno te, które już istnieją, jak i te które mogą, choć nie muszą pojawić się w przyszłości. Spektrum czynników mogących pozytywnie wpływać na przedsiębiorstwo jest bardzo szerokie – polityczne, ekonomiczne, prawne, społeczno-kulturowe, czy środowiskowe.
4. Zagrożenia (Threats) – wszystkie zewnętrzne uwarunkowania mogące oddziaływać na przedsiębiorstwo w negatywny sposób. Można tutaj wziąć pod uwagę te same czynniki co w przypadku szans, które rozstrzygają na niekorzyść firmy – np. zmiany w systemie podatkowym, przerwanie łańcucha dostaw, a nawet wojny, pandemie i klęski żywiołowe.

Zastosowanie analizy SWOT

Analizę SWOT często wykorzystują młodzi przedsiębiorcy sporządzający swój biznesplan. To idealny dodatek do dokumentów składanych w celu uzyskania dotacji na podjęcie działalności gospodarczej.

Przeprowadzenie analizy SWOT sprawdza się także w przypadku istniejących przedsiębiorstw. Ten typ analizy pomaga wyznaczyć nowy kierunek działań w stosunku do zmieniających się warunków rynkowych, określić kluczowe dla firmy czynniki, a następnie nakierunkować działania na ich wzmocnienie, czy też odnaleźć przyczyny dotychczasowych niepowodzeń i rozwiązać istniejące problemy.

Wiele firm konsultingowych przeprowadza analizę SWOT, jako wstęp do dalszych, bardziej szczegółowych analiz strategicznych. Dobrze prosperujące przedsiębiorstwa wykonują lub zlecają wykonanie analizy SWOT cyklicznie np. raz do roku.

Analiza SWOT dla sklepu internetowego

Dzięki szybkiemu rozwojowi technologii branża e-commerce z roku na rok odnotowuje co raz większe wzrosty. Według danych Dun&Bradstreet liczba zarejestrowanych sklepów internetowych w 2021 r. wyniosła 52,3 tys. czyli o 8 tys. więcej niż w roku 2020. Niezależnie od tego, czy chcemy założyć sklep internetowy, czy jesteśmy już właścicielami sklepu, analiza SWOT będzie dobrym punktem odniesienia do podejmowania dalszych decyzji.

Mocne i słabe strony

Analizę należy rozpocząć od znalezienia mocnych i słabych stron naszego sklepu internetowego. Pomóc może nam w tym lista poniższych pytań:

• Co wyróżnia nasz sklep internetowy na tle konkurencji?
• Co wyjątkowego jest w naszej ofercie? (niskie ceny, wysoka jakość, ekspozycja produktów, szerokość asortymentu).
• Jakimi zasobami dysonujemy? (budżet, zasoby ludzkie, zaplecze logistyczne, techniczne).
• Czy mamy odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia sklepu internetowego?

Oraz

• Z jakimi problemami się borykamy?
• W których obszarach nie jesteśmy odpowiednio przygotowani? (wąska kadra, niski budżet).
• Co posiada konkurencja, czego my nie posiadamy? (metody płatności, sposoby wysyłki, darmowa wysyłka, polityka zwrotów).
• Jak możemy usprawnić lejek sprzedażowy?
• Czy nasza oferta jest wystarczająco szeroka?
• Co ogranicza rozwój naszej firmy?

Pytania mają charakter pomocniczy i służą, jako bodziec pobudzający do analitycznego myślenia. Nie jesteśmy w stanie wypisać tutaj wszystkich pytań, ponieważ każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnego rozpatrzenia.

Szanse i zagrożenia

Przechodzimy do kolejnego etapu analizy SWOT, czyli rozpoznania szans i zagrożeń, które pojawiają lub dopiero mogą pojawić się w otoczeniu naszego sklepu. Tutaj o wiele trudniej posługiwać się konkretnymi pytaniami, ponieważ na szanse i zagrożenia wpływają czynniki zewnętrzne, których nie możemy do końca przewidzieć.

Szansą może okazać się łagodzenie polityki fiskalnej, czyli wszelkiego rodzaju obniżki i ulgi podatkowe na prowadzenie biznesu w Internecie. Wzrost popytu na konkretny typ produktów np. na produkty BIO, dzięki zwiększonej świadomości społeczeństwa na temat zdrowego odżywiania, czy wzrost sezonowej popularności naszych produktów np. z pomocą influencera.

Przykładów na wystąpienie możliwych zagrożeń istnieje całe mnóstwo i pesymiści będą tutaj mieli spore pole do popisu. W ramach zagrożeń można wymienić np. wzrost cen u producentów, czy wzmożoną aktywność konkurencji. Warto dodać, że prowadzenie sklepu internetowego jest ściśle związane z cyfrowymi metodami płatności, a więc ryzyko spotkania się z oszustwem finansowym również jest dosyć wysokie. Kolejny aspekt to przepisy RODO i ryzyko wycieku danych osobowych naszych klientów, co niesie za sobą surowe konsekwencje prawne.

Odpowiedzi na pytania zapisujemy w macierzy SWOT:

Analiza SWOT dla sklepu internetowego – przykład

Dopełnieniem naszego opisu analizy będzie posłużenie się empirycznym przykładem.

Przyjmijmy, że nasz sklep internetowy postanowiło założyć dwóch przyjaciół. Jeden z nich pracuje w średniej wielkości firmie na stanowisku web developera, a drugi jest studentem zarządzania, który marzy o otworzeniu własnego biznesu zaraz po ukończeniu studiów. Przyjaciele od lat spędzają wspólny czas przy planszówkach i dzielą się ze sobą informacjami o grach, które ostatnio widzieli-można ich określić, jako prawdziwych pasjonatów gier planszowych.

Mocne strony

Student posiada profesjonalny sprzęt do robienia zdjęć i kręcenia amatorskich filmów. W wolnym czasie dorabia jako fotograf podczas różnych eventów. Informatyk zadeklarował, że stworzy sklep internetowy w oparciu o jedną z popularnych na rynku platform e-commerce. Razem posiadają 10 tys. zł oszczędności, którymi mają zamiar pokryć część kosztów oraz zapłacić za towar.

Do mocnych stron w tym wypadku zaliczymy:

• Wysoki poziom wiedzy o produktach.
• Umiejętność tworzenia sklepów internetowych.
• Wysokiej jakości sprzęt fotograficzny, umożliwiający tworzenie ciekawych materiałów marketingowych.

Słabe strony

W naszym przykładzie zakładamy, że znajomi dopiero wchodzą na rynek i nie posiadają sklepu stacjonarnego. Firmy o wyrobionej reputacji w sprzedaży stacjonarnej, mają już pewną grupę klientów i nie muszą budować rozpoznawalności od zera. Kolejna kwestia to brak doświadczenia. Osoby prowadzące sklepy stacjonarne mają już wyrobione kontakty z dostawcami, posiadają grupy klientów, oraz dysponują większą liczbą danych analitycznych, pozyskanych na bazie dotychczasowej sprzedaży.

Kolejnym minusem jest wysoki budżet potrzebny na kampanię marketingową, którą trzeba uruchomić w celu dotarcia do większej liczby potencjalnych klientów. Ostatnim aspektem jest brak magazynu – na początek towar byłby składowany w mieszkaniu jednego ze wspólników. W ramach redukcji kosztów mieszkanie posłuży też jako tymczasowa siedziba firmy.

Szanse

Przykładami szans będą różnego rodzaju możliwości pozyskania środków na prowadzenie działalności gospodarczej: dofinansowania na specjalnych warunkach dla studentów i osób do lat 30, kredyty z niskim oprocentowaniem dla firm, czy też kredyty kupieckie na towar. Możliwe jest także wprowadzenie modelu dropshippingu.

Jako że obaj właściciele są prawdziwymi pasjonatami gier planszowych mogą tworzyć atrakcyjny content dla swoich odbiorców – poradniki wideo, artykuły blogowe oraz relacje z rozgrywek. Działając w ten sposób, zwiększają swoje szanse na przyciągnięcie sporej liczby odbiorców. W przyszłości mogą także pomyśleć o zaprojektowaniu własnej gry planszowej.

Zagrożenia

Największym zagrożeniem dla tego rodzaju biznesów jest wysoka konkurencja oraz istnienie na rynku gigantów takich jak np. Empik, Allegro, czy sklepy producentów gier planszowych. Kolejnym problemem, może być ucieczka potencjalnych klientów do świata gier wideo, które są alternatywną formą spędzania wolnego czasu. Należy być także przygotowanym na wszelkie problemy z płatnościami, wysyłkami, zwrotami i polityką prywatności.

Analiza SWOT – zalety i wady

Główną zaletą analizy SWOT jest jej prostota i szybki proces przeprowadzania. Przeprowadzenie analizy SWOT jest często pierwszym momentem, w którym zderzamy się z rzeczywistością i zaczynamy dostrzegać pierwsze wady naszego idealnego pomysłu na biznes. Analiza SWOT pomaga poznać szerszą perspektywę i stanowi idealną podstawę do przeprowadzania dalszych, bardziej szczegółowych analiz strategicznych za pomocą metod portfelowych – np. macierzy BCG, czy macierzy McKinseya, o których pisaliśmy w poprzednich artykułach.

Istnieje również szereg wad, które wymienia się w kontekście stosowania analizy SWOT. Do najczęściej powtarzanych należy: zbyt duża liczba  danych mogącą prowadzić do mylnych interpretacji, brak powiązania analizy z kolejnymi działaniami w wymiarze strategicznym, zbyt duża losowość wystąpienia szans i zagrożeń. Według niektórych opinii dane pozyskane z analizy SWOT są zbyt ogólne i nie przekładają się na konkretne wnioski.

Podsumowanie

Zalety prowadzenia biznesu w branży e-commerce są powszechnie znane – niska bariera wejścia, niskie koszty, szeroka baza odbiorców oraz wysoka dostępność – zamówienia możemy przyjmować 24/7. Analiza SWOT pomaga spojrzeć nieco bardziej krytycznie i ostudzić hurraoptymizm wszystkich, mówiących: „Sklep internetowy może otworzyć każdy” – w rzeczywistości nie jest to takie proste.

Niezależnie od tego, czy  dopiero planujemy założenie sklepu internetowego, czy jesteśmy już właścicielami dobrze prosperującej platformy e-commerce, przeanalizujmy dobrze naszą sytuację, sięgając po odpowiednie narzędzia – analiza SWOT z pewnością do nich należy.

Źródła: 

1. https://www.iso.org.pl/uslugi-zarzadzania/wdrazanie-systemow/zarzadzanie-strategiczne/analiza-swot/
2. https://mfiles.pl/pl/index.php/Analiza_SWOT
3. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-analiza-swot
4. https://www.doofinder.com/en/blog/swot-for-e-commerce
5. https://pestleanalysis.com/swot-analysis-of-ecommerce-industry/